සෑම අවුරුද්දකදීම අපේ රටට ආහාර ආනයනය කරන්නට යන වියදම රුපියල් බිලියන සියයක්. එහෙම වෙලා තියෙන්නේ ශ්‍රී ලංකාව මූලික අර්ථයෙන්ම කෘෂිකාර්මික රටක් යැයි මහ හඩ නගා ප්‍රකාශ කරන යුගයක යි. ඉතා පැහැදිලිවම මෙතැන වෙලා තියෙන්නේ ප්‍රමාණවත් ආහාර සුරක්ෂිත ප්‍රතිපත්තියක් නැතිකම. අතීතයේ අපේ සාම්ප්‍රදායික සමාජ පැවැත්ම තුළ වී බිස්සක් නැති ගෙදරකට හිරයක් (විවාහයක්) දෙන්නවත් කැමති වුණේ නෑ. වී බිස්සක් තියෙනවාය කියන්නේ ආහාර සුරක්ෂිතතාවයක් පවතිනවාය කියන එකයි. අනිත් අතින් 1815 වන තුරුම බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යවාදීන් ඇතුළු විජාතික බලවේගවලට මේ රට මුළුමනින්ම යටත් කරගැනීමට නොහැකි වුයේ ඔවුන‍්ගේ යුධ ශිල්පීය අඩුපාඩුවක් නිසා නොවේ. අප සතුව මහා ආහාර සුරක්ෂිතතාවයේ පැවැත්ම නිසයි. අද ජී.එස්.පී. + ඇතුළු සකල විධ බලපෑම්වලට මේ රට යටත් වන්නේත් ඒ ආකාරයේ ආහාර (‍පොදුවේ ආර්ථික) සුරක්ෂිත තත්ත්වයක් අප සතුව නැති නිසා යි.

ඒ අනුව “වැවයි, දාගැබයි, ගමයි, පන්සලයි” යන්න අප සතුව පැවති ඒ ප්‍රචලිත ආර්ථික පැවැත්ම පෙන්වා දුන් සංකේතාර්ථයක්. ඒත් අද එය කවි කල්පනාවක්. අපට තිබුණේ ස්වයංපෝෂිත යැපුම් කෘෂිකර්මයක්. ඒ යටතේ වී, කුරක්කන්, අමු, මෙනේරි, කව්පි, මුං, මිරිස් ආදී භෝග වගා වුණා. සෑම වගාවක් ම පරිසරයට හිතකර වූ අතර රෝග හා පලිබෝධ මර්දනයට භාවිතා වුණේ විවිධ කෙම් ක්‍රම.

ඒත් 16 වන සියවසෙන් පසු මේ කියන යැපුම් කෘෂිකර්මය වෙනස් වෙනවා. අලුත්ම තත්ත්වය වුණේ ව්‍යාපාරික කෘෂිකර්මය. තේ, රබර්, පොල්, උක්, කෝපි, කොකෝවා, කුරුදු වැනි කෘෂි බෝගවලට මුල් තැන ලැබෙන අතර මධ්‍ය කදුකරය, පහත් බිම් එලි පෙහෙලි කිරීමෙන් කිසිදු නෛතික විධි විධානයකින් තොරව ඒ සදහා අනුබල ලැබීමෙන් පරිසර අර්බුදයක් ද ගොඩ නැගෙනවා. අද ‍වන විට වගා බිම්වල මතුව ඇති ශාක පෝෂණ ඌනතාවය, ජලය හිගකම, ඒ නිසා දිගින් දිගටම රසායනික පෝර මත යැපෙන්නට සිදු වීම, රෝග පලිබෝධ හා දිලීර මර්දනයට කෘමිනාශක ආනයනය කරන්නට සිදුවීම, අද වන විට මෙරට ආහාර සුරක්ෂිතතාවය බිද දමන ප්‍රධාන පෙලේ ව්‍යාසනකාරක බවට පත්ව තිබෙනවා.

ඊළගට 1960 දශකයේ දී සිදු වූයේ කුමක්ද? වැඩි අස්වනු ලබාදෙන බීජ වර්ග, ශාක ප්‍රභේද වැඩි වටිනාකමක් ලබාගනිමින් ඉදිරියට එනවා. අතීතයේ වූ ඇතැම් ප්‍රභේද මේ යටතේ දී අස්වැන්න අඩුයි කියන තර්කය යටතේ ප්‍රතික්ෂේප වෙනවා. අස්වැන්න වැඩි විය යුතුයි යන්න තමයි ව්‍යාපාරික කෘෂිකර්මයේ එකම සටන් පාඨය.

එතැනදී ඔවුන්ගේ එකම පැහැදිලි කිරීම වුණේ දවසින් දවස මොහොතින් මොහොත ජනගහනය වැඩි වෙනවාය කියන කාරණය යි. ඔවුන් මෙය හැදින්වූයේ “ජනගහන බෝම්බය” කියන අන්වර්ථ නාමයෙන්. නමුත් අද වන විට ලෝක මට්ටමින් පැහැදිලි වෙලා තියෙනවා ඊටත් වඩා දරුණු සාධකයක් මේ සදහා හේතු වෙලා තියෙනවාය කියළා. ඒ තමයි සංවර්ධිත රටවල අධි පාරිභෝජනය. වෙනත් විදිහකට කියනවා නම් ලෝකයේ එක් පාර්ශවයක් අසීමිත ලෙසින් ආහාර අහේනියකට මුහුණ පා සිටියදී තවත් සීමිත පාර්ශවයක් අධික ලෙසින් එහෙමත් නැත්නම් විනාශකාරී ලෙසින් ආහාර ගිලදමමින් සිටිනවා.

අපේ යැපුම් කෘෂිකර්මය විනාශයට පොදු දැවැන්තම කාරණාවක් වන රසායනික පෝර සහ කෘමිනාශක භාවිතය ගැන අමුතුවෙන් පෙන්වා දිය යුතු නෑ. කොහොම වුණත් අද මේ තත්ත්වය ගැඹුරින් සලකා බැලෙමින් පවතිනවා. ප්‍රතිඵලත් අත් කරගෙන තිබෙනවා. ඒ සදහා හොදම උදාහරණයක් තමයි “අලුත් සහල් මංගල්‍යය”. මෙය මෙතෙක් පැවැතුණේ ජාතික උත්සවයක් විදිහට නොවෙයි. තවත් එක උත්සවයක් විදිහටයි. ඒ නිසාම ඒ සදහා ජාතියේ නායකයාගේ සහභාගිත්වය අනිවාර්ය වුණේ නෑ. එහෙම වෙනකොට ජාතික වගකීම කියන දේත් ලිහිල් වෙනවා. කොහොම වුණත් 2009 වසර වෙනකොට මේ තත්ත්වය වෙනස් වෙනවා. අලුත් සහල් මංගල්‍යය ගැසට් කොට ජාතික උත්සවයක් වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කෙරෙන අතර ඒ අනුව පසුගිය වර්ෂයේ අලුත් සහල් මංගල්‍යයට ජනාධිපතිවරයා සහභාගි වෙනවා. නමුත් එතැන වැදගත්ම කථාව තමයි ජාතියේ නායකයා සහභාගි වූ ඒ ජාතික උත්සවයේදී උපයෝගී කරගත්තේ විදේශීය සහල් ප්‍රභේදයක් නොවෙයි. දේශීය සහල් ප්‍රභේදයක්. ඒ තමයි මා වී. අපේ සාම්ප්‍රදායික රතු නිවුඩු සහල් විශේෂයකට තමයි මා වී කියලා කියන්නේ. මේ බව අපත් සමග පවසන්නේ හේමන්ත අබේවර්ධන. ඔහු නියෝජනය කරන දේශීය බීජ සහ කෘෂි සම්පත් සුරැකීමේ ගොවි සම්මේලනය තමයි අලුත්ම අලුත් සහල් මංගල්‍යයක් මේ රටේ නිර්මාණය දායක වන්නේ.

ඒත් සමගම 2007 සැප්තැම්බර් 3 දා දේශීය ආහාර නිෂ්පාදන දිරි ගැන්වීමේ ජාතික මෙහෙයුම (2007 – 2010) ප්‍රතිපත්ති සහා උපාය මාර්ග යටතේ පාරම්පරික වී වර්ග සහ වගා තාක්ෂණයෙන් යළි භාවිතා කිරීම යෝග්‍ය උපායමාර්ගයක් විදිහට නිර්දේශ කරලා තියෙනවා. කොහොම වුණත් මේ කටයුතුවල අනාගත සාර්ථකත්වය පිළිබදව දිගින් දිගටම අවදියෙන් සිටීමට “සන්නස” බලාපොරොත්තු වෙනවා.

නිසි කලට වැසි වැටුණ ඒ කාලය අවසන් වූවා ද? එහෙම නැත්නම් අවසන් වෙමින් පවතින්නේද? එය ප්‍රශ්නයක්. සාමාන්‍ය ප්‍රශ්නයකටත් වඩා සමස්ත ලෝකයේම පැවැත්ම පිළිබද ප්‍රශ්නයක්.

මිහිතලය උණුසුම් වීම, අද මේ ගැන නොදන්නා අයෙක් නැති තරම්. එහෙත් ඒ නිසා සිදුවිය හැකි පාරිසරික සහ මානුෂික විපාක ගැනනම් තවමත් කවුරුත් හරියට දැනුවත් වෙලා නැති තරම්.

ලෝක මට්ටමේ පාරිසරික නිරීක්ෂණ වාර්තාවලට මිහිතලයේ උණුසුම දිගින් දිගටම ඉහළ යෑම තුළ බෝගවල ආයුකාලයද කෙටි වෙන්නට පටන් ගන්නවා. ප්‍රශස්ත බෝග ඵලදාවක් ලැබීමේ ඉඩ ප්‍රස්ථාවද ලෝකයට අහිමි වෙමින් පවතිනවා. එයට හේතුව වශයෙන් විද්‍යාඥයින් විසින් පෙන්වා දෙනු ලබන්නේ වායු ගෝලයේ කාබන්‍ඩයොක්සයිඩ් ප්‍රතිශතය ඉහළ යාම නිසා බෝගවලට අවශෝෂණය විය යුතු නයිට්‍රජන්, යකඩ, තුත්තනායගම් වැනි පෝෂණීය සාධක බෝග වෙතින් ලබා ගැනීමේ අවස්ථාවද අඩු වෙමින් පවතින බවයි. වෙනත් ලෙසකට කියනවා නම් බෝග වල පෝෂණ ගුණය අධි කාබන්ඩයොක්සයිඩ් සාන්ද්‍රතාවය විසින් අවම කරනු ලබනවා.

අනිත් කාරණය තමයි පළතුරුවල හට ගන්නා පිපිරීම් සහිත තත්ත්වය. මුලදී මෙය හදුනාගත නොහැකි තත්ත්වයක් වශයෙන් කා තුළත් ඇති කළේ කුතුහලයක්. නමුත් පසුව නිකුත් වූ නිරීක්ෂණ වාර්තා පෙන්වා දුන්නේ පළතුරුවල ස්වභාවික තෙතමනය අධි උණුසුමට අසු වී වාෂ්ප වීම මත මේ ආකාරයෙන් ඇතැම් පළතුරු වර්ග වියලී පුපුරා යන බවයි. තවත් හේතුවක් වන්නේ කාල නියමයකින් තොරව ඇති වන වැසි තත්ත්වයයි. මේ අනුව එක දිගට පවතින නියං කාලවලදී එකපාරටම වැසි ඇද වැටෙන හදිසි කාලගුණ විපර්යාස දැන් ලොව තුළ නිර්මාණය වෙලා තියෙනවා. මේ නිසාත් අර කී ආකාරයට පලතුරු පිපිරී යන තත්ත්වයක් නිර්මාණය කරන්න පුළුවන් බවයි විද්‍යාඥයන්ගේ මතය.

මෙසේ බලන විට වායුගෝලය තුළ කැකෑරෙන අධික උෂ්ණත්වය, අඩු ආර්ද්‍රතාව, ඌණ වර්ෂාපතනය, පස අභ්‍යන්තරයේ සිදුවන ක්ෂණික විපර්යාස යන මේ කාරණාවල අවසාන ඓක්‍යය ඇතැම් පළතුරු විශේෂ ගස්වල තිබියදීම පිපිරී යාම.

සුළග පවා අද කාලීන නෑ. අදාල සුළං මාරුත බහුලයි. අද අපි ගත කරන්නේ ස්වභාව ධර්මය විරූප වූ සමයක. ඒ අනුව අකාලයේ හමන සුළං ප්‍රවාහ නිසාද පළතුරුවල ස්වාභාවික තෙතමනය වාෂ්ප වෙනවා. පසුව එහි පොත්ත ඝන වෙනවා. එහි තිබිය යුතු නම්‍යශීලී ගතිය නැති වෙනවා. එහිම ප්‍රතිඵලය තමයි ඵලය පිපිරී යාම.

එක්සත් ජාතීන්ගේ සෞඛ්‍ය සංවිධානය පෙන්වා දෙන අන්දමට ආපදා විපත් නිසා ලොව පුරා මිය යන මිනිසුන්ගේ සංඛ්‍යාව එක් ලක්ෂ පනස් දහසක් පමණ වෙනවා. ඉනුත් හරි අඩක්ම වාගේ අයත් වන්නේ ආසියා පැසිෆික් කලාපයට යි. ඒ වගේම ශ්වසන අබාධ, මදුරු ගහණය වැඩි වීම, ඒ නිසා ඇතිවෙන බෝවෙන රෝග වසංගත, ජලය දූෂණය නිසා ඇතිවන රෝග, ගංවතුර ආපදා මෙන්ම මන්ද පෝෂණය වශයෙන් ආසියානු ජනතාවට එල්ලකර ඇති තර්ජන සුළුපටු නෑ.

පැපුවා නිව්ගිනියා කියන්නේ මුහුදු මට්ටමේ සිට බොහෝ උසින් පිහිටා ඇති ප්‍රදේශයක්. ඒ නිසා අධික ශිත කාලගුණයක් එහි පැවැතුණ අතර ඒ නිසාම කිසිදාක මදුරුවන් බෝ නොවූ ප්‍රදේශයක් වශයෙනුයි මෙතෙක් වාර්තා වුණේ. ඒත් අද තත්ත්වය වෙනස්. අද පැපුවා නිව්ගිනියා කියන්නේ මැලේරියා ආදී මදුරු වසංගත බහුල රටක්. වසංගත රෝග ව්‍යාප්ත වන කාලයක්. අනිත් අතින් ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය මෙතැනදීත් පෙන්වා දෙන්නේ මදුරු ගහණය ඉහළ යාම නිසා ඇතිවන වසංගත රෝග වැඩිම බලපෑමක් කරනු ඇත්තේ ද ආසියානු කලාපයට බවයි. මෙසේ බලන විට අප හමුවේ පවතින්නේ රෝග කාරක බහුල අනාගතයක්.

අන්ධභාවය. එහි තේරුම එදාට වඩා අද මිනිසුන් වැඩියෙන් අන්ධ වෙන බවයි. එහෙම වෙන්නේ ඇසේ සුද මතුවීමේ තත්ත්වය බහුල වීම නිසා. සූර්යයාගේ පාර ජම්බුල කිරණ මිනිස් ඇස් සමග කරන ගනුදෙනුවක නියත ප්‍රතිඵලය,  ඒ තමයි ඇසේ සුද. මේ අතර ඇමරිකාවේ පර්යේෂණ වාර්තාවලට අනුව ඇසේ සුද විතරක් නොවෙයි, පවතින ගෝලීය උෂ්ණත්වය ඉහළ යාමේ පරිසරය තුළ කැසීම, කුෂ්ඨ වැනි චර්ම රෝග ඒ වගේම ඇදුම වැනි මිනිසුන්ට ඉතා අහිතකර අන්දමින් බලපාන අසාත්මිකතාවයන් හැරුණම දිලීර ආසාදනයන් ද ඉදිරි අනාගතයේදී මානව සමාජය දැඩි පීඩනයකට ලක් කරන ලකුණු තියෙනවා.

ඊළගට ගෝලීය උණුසුම ක්‍රමයෙන් ඉහළ යාම තුළ ජලයේ ක්ෂුද්‍ර ජීවී ගහනයේද වැඩිවීමක් අපේක්ෂා කළ හැකි යැයි ද පෙන්වා දී තිබෙනවා. සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ වාර්තාවලට අනුව ලෝක ජනගහනයෙන් 1/3 ක් ම ජීවත් වන්නේ ජලය අර්බුදයක්ව ඇති රටවලයි. අනිත් අතින් 1990 වර්ෂයේ සිටම සෑම ශත වර්ෂයකදීම ජල පරිභෝජනය සියයට 20 කින් වත් ඉහළ යමින් තිබෙනවා. ලේක ජනගහනයෙන් මිලියන 1 ක් වත් පිරිසිදු ජලය පානය කිරීමට අවස්ථාවක් නොලබමින් ජීවත් වෙනවා. තවත් මිලියන 206 ක් වූ ජනතාවක් සනීපාරක්ෂක පහසුකම් වලින් තොරව ජීවත් වෙනවා. ඔවුන් පානය කරන්නේ දැඩි ලෙසින්ම අපවිත්‍ර වූ ජලය වීම ඒ ඛේදවාචකයේම එන තවත් පැත්තක්.

මේ වනාහි ගෝලීය උණුසුම ඉහළයාම නම් සමස්ත ලෝක පාරිසරික අර්බුදය තුළම ඇති අනුවේදනීය තත්ත්ව කිහිපයක් වුණත් ඉන් ලෝකයට ඇතිවිය හැකි බලපෑම කොයි ආකාරයෙන්වත් අවම තත්ත්වයක් වශයෙන් විග්‍රහ කරන්නට අපට පුළුවන් කමක් නැහැ.

 

 

“පුත, අනාගතයේ දි නුඹට නුඹේ කුස යහමින් පුරවා ගන්නට  අවශ්‍ය නම් දැන් සිටම නුඹ නුඹේ හිස දැනුමින් සහ ප්‍රඥාවෙන් පුරවා ගනිං.” එහෙම කිව්වේ නෙල්ස් ඔල්සන් බොලොග්. ඔහු ශූර ගොවියෙක්. මේ නෙල්ස් බොලොග් නම් දැනුම් තේරුම් ඇති මිනිසාට සිටියා මුණුබුරෙක්. ඒ මුණුබුරාට තමයි ඔහු අර කීර්තිමත් අවවාදය දුනනේ. මුණුබුරාගේ නම තමයි නෝමන් බොලොග්. ඉතා පැහැදිලිවම නෝමන් බොලොග් සම්පූර්ණ මිනිසෙක් වෙන්නේ අර කියපු අවවාදයෙන් පසුවයි.

කවුද මේ නෝමන් බොලොග්? ඉතිහාසය අදටත් ඔහුට කියන්නේ “විස්මිත මිනිසා” කියලයි. ඔහු විස්මිත මිනිසෙක් වුණේ මෙහෙමයි.

නෝමන් උසස් පෙළ සමත් වීමෙන් පසු මිනෙසෙටා විශ්ව විද්‍යාලයට ඇතුල් වෙනවා. ඒ 1933 අවුරුද්දේ. 1930 දශකය ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයට අභාග්‍ය සම්පන්න අදුරු කාලයක් වුණා. නෝමන් කියන්නේත් ඒ අදුරු කාල පරිච්ඡේදයේ කොටස්කාරයෙක්. ඒ කාලයේදී ඇමරිකාව උග්‍ර ආර්ථික අර්බුදයකට මුහුණ පානවා. රැකියා අහිමි වීම්, බඩගින්න ඇමරිකන් වැසියන් ගේ පොදු අත්දැකීමක් බවට පත් වෙනවා.

මේ තත්ත්වය යම් ආකාරයකින් හෝ ජයගන්න එහෙම නැත්නම් ඊට සහනයක් වෙන්න සංවිධානයක් ද මේ කාලයේදී බිහිවෙනවා. “සිවිල් ජනතාව සුරැකීමේ බලකාය” නමින් හැදින්වෙන එහි ක්‍රියාකාරී සාමාජිකයෙක් වශයෙන් නෝමන් ද කටයුතු කරනවා. මෙහිදී තමන් සමග කටයුතු කරන බොහෝ දෙනා නිසා අහර නොමැති කමින් හාමත්ව සිටිනු ඔහු දකිනවා. එසේ දකිත්ම දකිත්ම ඔහුගේ සිතින් බොහෝ දේ ඉවත් වෙනවා. එනම් එක දෙයක් පමණක් සිත තුළ රැදෙනවා. කුස ගින්නෙන් පෙළෙන්නවුන්ගේ කුස පිරවිය හැකිනම් එය කෙතරම් විශාල පුණ්‍ය කර්මයක් ද කියන සිතුවිල්ල තමයි එසේ ස්ථීර ලෙසත් තීරණාත්මක ලෙසත් ඔහු තුළ ඉතිරි වෙන්නේ.

ඒ 1937 අවුරුදද යි. ඔහු වන සංවර්ධන විද්‍යාව පිළිබද උපාධිය දිනා ගන්නවා. පසුව වසංගත රෝග මගින් ඉරිගු, ඕට්ස්, බාර්ලි වැනි ධාන්‍ය විනාශයට පත්කරන දිලීර නිරික්ෂණය කොට ඒවාට සාර්ථකව මුහුණ දිය හැකි බීජ සහ පැළෑටි ජාන තාක්ෂණය උපයෝගී කරගෙන නිපදවීමට ඔහු සිය පර්යේෂණ කටයුතු මෙහෙයවනවා. 1940 දී ජාන තාක්ෂණ විද්‍යාව පිළිබද ශාස්ත්‍රපති උපාධිය ඔහු ලබනවා. ඒ අර කියපු පර්යේෂණ කටයුතුවල ප්‍රතිඵලයක් විදිහටයි. ඒත් සමගම ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාඥයෙක් ලෙස ඔහු සිය ප්‍රථම රැකියා පත්වීමද ලබනවා.

ඉන් කාලයකට පසු ඔහු මෙක්සිකෝවට යනවා. ඒ ඇමරිකන් රජයේ ඉල්ලීමකට අනුව එරට තිරිගු පර්යේෂණ වැඩ සටහනේ ප්‍රධානියා විදිහටයි. එසේ වසර 16 ක කාලයක් එහි සේවය කරන නෝමන් බොලෝග් දිලීර රෝග වලට සාර්ථකව මුහුණදිය හැකි ඉහළ ඵලදාවක්ද ඇති තිරිගු බීජ විශේෂ කිහිපයක්ම හදුන්වා දීමත් සිදු කරනවා. මෙසේ දිනෙන් දින නව බීජ විශේෂ හදුන්වා දීමට නොමන් සමත් වෙන අතර 1963 පමණ වන විට මෙක්සිකෝවේ වහා කරන ලද තිරිගු බෝග වලින් සියයට 95 ක්ම නෝමන් බොලොග්ගේ සොයා ගැනීම් වශයෙන් සටහන් වෙනවා. මෙහිදී මතක තබාගත යුතුයි. ඔහු මෙක්සිකෝවට ආවේ 1944 දී. එදා රටක් වශයෙන් මෙක්සිකෝව ලැබූ ඵලදාවත් තිබුණා නම් 1962 වෙනකොට ඒ වගේ හය ගුණයක් විශාල අස්වැන්නක් ලබන්නට මේ රට සමත් වෙනවා. මෙන්න මෙතැනදි තමයි‍ ලෝකය මුලින්ම විශ්මයට පත් වෙන්නේ.

“විශ්මිත කෘෂි විද්‍යාඥයා” යන පටබැදි වගේම ගෞරව නාමය ඔහුට ලැබෙන්නේ ඒ අනුවයි.

The Population Bomb සිංහල අර්ථයට අනුව ජනගහන බෝම්බය ජීව විද්‍යාඥයෙක් වන පෝල් ආර්. අර්ලිට් රචනා කරන්නේ 1968 දී යි. එය විද්‍යාත්මක අනාවැකි වලින් පිරුණ පොතක්. මේ විද්‍යාත්මක අනාවැකි ලෝක ප්‍රජාව අතර ඇති කළේ මහත් වූ කුතුහලයක්. ඒ වගේම එය ලෝකය පුරාම ප්‍රචලිතවුණා. පහත එන්නේ එවැනි එක් අනාවැකියක්.

“ලෝකයේ මිනිසුන්ට ප්‍රමාණවත් පරිදි ආහාර නිෂ්පාදනය කළ හැකිය යන අරමුනින් පටන් ගන්නා ලද වගා සංග්‍රාමය ඉතා දුක්ඛදායක අවසානයකට ළගා වී තිබෙනවා. ඒ අනුව 1970 හා 1980 දශක ඉදිරියේ දී එළැඹෙන අතර එවිට මිලියන ගණනින් මිනිසුන් නිරාහාරව මිය යනවා. එය කිසිදු කෘෂිකාර්මික යෝධයෙකුට නවත්වන්න පුළුවන් වෙන්නේ නෑ.”

නෝමන් බොලොග් නම් ලෝකයේ විස්මිත කෘෂි විද්‍යාඥයා මෙන්න මේ අනාගත තත්ත්වය අභියෝගයක් විදිහට බාර ගන්නවා. එතැනදී ඔහු සම්පූර්ණ විශ්වාසය තබන්නේ ජාන තාක්ෂණය මගින් සොයා ගන්නා ලද නව බීජ ප්‍රභේද ගැනයි. එය ලොව පුරාම සාර්ථක වෙනවා. උදාහරණයක් ලෙස 1965 දී පකිස්ථානයේ පමණක් නිපද වූ තිරිගු ප්‍රමාණය ටොන් මිලියන 7.6 ක්. එහෙත් ඊට පෙර ඒ කියන්නේ බොලොග් මේ කටයුත්තට අත ගහන්නට පෙර ඔවුන්ගේ නිෂ්පාදන හැකියාව ටොන් මිලියන 4.6 කටයි සීමා වී තිබුණේ. ඊළගට ඔහු ඉන්දියාවට යනවා. 1965 දී ටොන් මිලිනය 12.3 ක් ඉන්දියා වේ තිරිගු අස්වැන්න 1970 වන විට ටොන් මිලියන 20.1 ක් දක්වා ඉහළට ගෙන එන්නට ඔහු සමත් වෙනවා.

පෝල් ආර්. අර්ලිට්ගේ ජනගහන බෝම්බයට එරෙහිව නෝමන් බොලොග් කටයුතු කරන්න පටන් ගත්තේ ඒ ආකරයට යි. ඒ ආකාරයෙන් කටයුතු කළ ඔහු අර කියපු ජනගහන බෝම්බය ඇත්තක් නොව නැත්තක් බවට පත් කරනවා. අනාවැකියට අනුව ලොව පුරා හටගන්නා මහා ආහාර අහේනියකින් මිය යාමට ආසන්නව සිටි බිලියනයක් තරම් වූ ජනකායක් සිය විස්මිත බීජ ප්‍රභේද වලින් ගලවා ගැනීමට ඔහු සමත් වෙනවා. “හරිත විප්ලවය” යනනමින් එය ලොව පුරා ව්‍යාප්තියක් කීර්තියත් එකවර අයත් කර ගන්නවා.

ඊළගට එළඹුණේ 1980 දශකය යි. ලොව පුරා පරිසරවේදීන් සහ මේ මහා කෘෂි විද්‍යාඥයා අතර බරපතල විවාදයක් හට ගන්නවා. පරිසරවේදීන් පවසන්නේ මේ හරිත විප්ලවය අනාගත පාරිසරික අර්බුද රැසක්ම ඇති කරනු ඇති බවයි. විශේෂයෙන්ම රසායනික පෝර සහ රසායනික කෘමිනාශක පසට එකතු කරමින් වැඩි අස්වැන්න සියඑකම ඉලක්කය බවට පත් කරගත් හරිත විප්ලවය ගැන පරිසරවේදීන් නැගූ විරෝධය නෝමන් බොලොග්ගේ  විවේචනයටත් අප්‍රසාදයටත් හේතු වූ බව මෙහිදී කියන්නට සිදුවෙනවා. මෙතැනදි බොලොග්ගේ එකම ඉලක්කය වූයේ වැඩිවන ජනගහනයට සරිලන වේගවත් ආහාර ඵලදාවක් ලබාදිමයි. ඔහු සිය ජිවිත කාලයෙන් හරි අඩක් ම ගතකළේ ඒ වෙනුවෙනුයි. එතැනදි පරිසරවේදීන් මෙය පාරිසරික දූෂණයක් ලෙසින් සලකා ඊට විරෝධය පාන්නේ ඇයි ද කියා මුලින්ම විස්මයට පත්වන ඔහු පසුව කෝපයට පත් වෙනවා.

එහිදී ඔහු දිගින් දිගටම පෙන්වා දෙනවා. රසායනික පෝර අත්හැර කාබනික පෝර කෙරෙහි පමණක් විශ්වාසය තැබීමෙන් ඉහල ඵලදාවක් අත්පත් කරගන්නට නොහැකිය කියන කාරණය. එවැනි අඩු ඵලදාවකින් වැඩි වන ජනගහනයේ බඩකට පුරවන්න පුළුවන්කමක් නැහැ. එහෙම වුණොත් විශාල වශයෙන් වනාන්තර එලි කරන්න සිදු වේවි. එහෙත් රසායනික හෙවත් කාබනික පෝර භාවිතා කළොත් අඩු වහා ඉඩම් ප්‍රමාණයකින් ඉහළම අස්වැන්නක් ලබන්න පුළුවන්කම තියෙනවා.

උදාහරණයක් වශයෙන් 1950 වසරේ දී ටොන් මිලියන 692 ක් වූ ගෝලීය ධාන්‍ය නිෂ්පාදනය සදහා අවශ්‍ය වූයේ අක්කර බිලියන 1.7 ක ඉඩම් ප්‍රමාණයක් පමණයි. 1992 දී ගෝලීය ධාන්‍ය නිපැයුම ටොන් බිලියන 1.9 ක් වූ අතර අවශ්‍ය වූ බිම් ප්‍රමාණය අක්කර බිලියන 1.73 ක්. ප්‍රතිශතයක් වශයෙන් ගත් කළ ගෝලීය ධාන්‍ය ඵලදාව සියයට 170 කින් ඉහළ නැංවීම සදහා අවශ්‍ය වී ඇතතේ සියයට 1 ක් තරම් වූ වැඩිපුර ඉඩම් ප්‍රමාණයක් පමණයි.

ඒ අනුව නෝමන් බොලොග් පවසන්නේ සිය අධි ඵලදා කෘෂිකර්මයෙන් ඔහු ඉන්දියාව ට ඔවුන්ගේ කැලෑ ඉඩම් අක්කර මිලියන 100 ක් ආරක්ෂා කර දී තිබෙන බවයි. 1980 දශකයේ දී ඉතියෝපියාවේ, ඝානාවේ, නයිජීරියාවේ සහ ටැන්සානියාවේ සිදු කළා වූ මිශ්‍ර ධාන්‍ය වගාව නිසා ඒ රටවලද කෘෂිකාර්මික ඵලදාව දෙගුණ නොව තෙගුණ වූ බවට වාර්තා වෙනවා.

නෝමන් බොලොග් 2009 සැප් 12 දා අවුරුදු 95 ක් ආයු විද මිය ගියා. මෙතැනදි අපිට පිලිගන්න සිදු වෙනවා ඔහු තමා විසූ යුගයට සාපේක්ෂව ‍ඓතිහාසික කාර්යභාරයක් කළාය කියන එක. එහෙත් කාබනික පෝර වලට ඔහු දැක් වූ විරෝධය ගැන අපට නැවතත් සිතන්න සිද්ද වෙනවා. රසායනික පෝර වල පවත්නා සීමිත බව සහ පාරිසරික විරෝධී බව අද ලෝක මට්ටමින් පිලිගත් සත්‍යයක්. පිලිගත් සමීක්ෂණ සහ පර්යේෂණ පෙන්වා දෙනවා කාබනික පෝර රසායනික පෝර වලට සාපේක්ෂව ඉහළ ඵලදාවක් ලබත හැකි ක්‍රමයක් කියලා.

ඒ නිසා අදටත් අපට නෝමන් බොලොග් කෙනෙක් අවශ්‍යයි. එහෙත් ඔහු වර්තමාන පාරිසරික යථාර්තය පිලිගන්නා අයෙක් විය යුතුයි. කොටින්ම ඔහු හොද පරිසරවාදියෙක් විම අවශ්‍යයයි. ඔහු අපේ කාලයේ මිනිසෙක් විය යුතුයි.

 

1990 අවුරුද්දේ එක් අපූරු පුවත්පත් වාර්තාවක් පළවුණා. එයින් කියැවුණේ බොරැල්ල කනත්ත අසල ප්‍රදේශයේ නලමාර්ගයක් වෙනුවෙන් පොළව කනිද්දී එහි යටි පස් තට්ටුවෙන් මුහුදු වැලිත් සිප්පිකටුත් ගොඩ දැමුණා ය කියලයි. පසුව ඒ පිළිබදව නිරීක්ෂණය කළ භූ විද්‍යාඥයෝ එදා පෙන්වා දුන්නේ ඒ මුහුදුවැලි සහ සිප්පි කටු ඉපැරණි වෙරළකට අයත් වෙනවාය කියලයි. ඒ විතරක් නෙවෙයි ඒ ආශ්‍රිතව තැන්පත්ව තිබුණ මඩ තට්ටු ඉපැරණි යුගයක කලපුවකට අයත් බවද හදුනාගෙන තියෙනවා.

මේ අනුව අද අපිට මේ ප්‍රදේශය බොරැල්ල කනත්ත වුණත් එක්තරා යුගයකදී මේ ප්‍රදේශය සාගරයට අයත් ප්‍රදේශයක් වූ බව පැහැදිලියි. ඒත් කාලයාගේ ඇවෑමෙන් මේ සාගර ජලය බොරැල්ල ප්‍රදේශය අත්හැර පසුබැස යද්දී ඒ ප්‍රදේශය කිවුල් දිය රැදුණ කලපුවක් වශයෙන් ඉතිරි වෙන්න ඇතැයි අනුමාන කෙරෙනවා.

තවද මෙවැනිම උදාහරණ පුත්තලම, මීගමුව, නැගෙනහිර වෙරළ, කුමන මෙන්ම ඊසාන දිග වෙරළ කල්කුඩාවලදීත් හමු වී තිබෙනවා. ඒ වගේම මේ තත්ත්වය පවතින්නට ඇත්තේ මීට අවුරුදු දහස් ගණනකට පෙර යැයිද උපකල්පනය කෙරෙනවා. සාමාන්‍යයෙන් එතැනදී කාලය සොයාගන්නට අපට උපකාර වෙන්නේ සිප්පි කටු බවත් කියන්න ඕනේ. එසේ සොයා ගන්නා වයස පදනම් කරගෙන වෙරලේ වයසත් ආසන්න වශයෙන් ගණනය කෙරෙනවා. මේ ආකාරයෙන් කාලය නීර්ණය කිරිම නූතන විද්‍යාවේදී හදුන්වන්නේ අංගාර කාල නීර්ණය යනුවෙනුයි.

මිහිතලයේ උණුසුම්වීම නිසා සාගර මට්ටමේ ඉහළ යාමක් ගැන අද අපි කථා වෙනවා. ඒත් ඉහත නිදර්ශන අපට පෙන්වා දෙන්නේ මීට අවුරුදු දහස් ගණනකට කලිනුත් සාගර මට්ටම ඉහලට නැග අද ගොඩබිම් වශයෙන් පවතින ප්‍රදේශ ආක්‍රමණය කරලා තියෙනවාය කියලයි. මේ ආකාරයෙන් එක් එක් කාලවකවානු තුළ සිදුවූ සාගර මට්ටම ඉහළ යෑම කියන ක්‍රියාවලිය තුළ විටින් විට ගොඩබිම් සාගර ප්‍රදේශ බවටත් සාගර ගොඩබිම් ප්‍රදේශ බවටත් පත්වීම සිදුවෙලා තියෙනවා. එදා සාගර බිමක් වූ බොරැල්ල කනත්ත ප්‍රදේශය අද ගොඩබිමක් වන්නේ ඒ අනුවයි.

මේ පිළිබද වාර්තා අපට පෙන්වා දෙන අන්දමට සමුද්‍රික තටාගයේ රැදී තිබුණ මුහුදු මට්ටම මීට වසර 13,000 කට පෙර කාලයකදී ඉහළ නැග තිබෙනවා. ඒ අනුව ඒ කාලයේදී ශ්‍රී ලංකාවට මීට වඩා විශාල ගොඩබිම් ප්‍රදේශයක් හිමිවෙලා තියෙනවා. එයට හේතුව වශයෙන් හදුනාගෙන තියෙන්නේ  මුහුදු මට්ටම දැනට පවතින මට්ටමට වඩා මීටර් 58-60 ක් පමණ පහලින් පිහිටා තිබීම. ඒ වගේම තවත් කාලයකදී ක්‍රමයෙන් ඉහළ නැගි මුහුදු මට්ටම වසර 5000 ක් තරම් කාලයකදී උපරිමය තෙක් නැග පසුව ක්‍රමයෙන් පසුබැස ගොස් අද පවතින තත්ත්වය නිර්මාණය වෙලා තියෙනවා. නිරිත දිග වෙරලේ ගොඩබිම් පිහිටා ඇති කොරල්පර අපට ඒ බව පෙන්වා දෙනවා.

අද අපි මුහුදු මට්ටමේ ඉහල නැගීම ගැන කථාකරන්නේ මිහිතලය උණුසුම් වීම යන සාධකය මත වුණත් එය කුමක් හෝ හේතුවක් මත සිදුවිය හැකිය යන්න පෘථිවි ඉතිහාසය විසින් අපට පෙන්වා දෙනු ලබනවා. සමහර විට හේතු කීපයක් නිසා වෙන්නත් පුළුවන්.

එවැනි එක් හේතුවක් වශයෙන් විද්‍යාඥයන් පෙන්වා දෙන්නේ පෘථිවියේ කඩොල්ල නිර්මාණය කළ පාෂාණ තට්ටු ඇතැම් විට එහෙට මෙහෙට වීම නිසා ඇති වන ඉඩ ඇහිරීම යි. ඒ ආකාරයෙන් ඉඩ ඇහිරීම නිසා ජල මට්ටම ඉහලට නැගීම සිදු වෙන අතර එය මුහුද ගොඩ ගැලීමක් බවට පත් වෙනවා. ඒ අනුව මුහුද ගොඩ ඒම අප වෙසෙන භූ තලය විවිධ කාල වකවානුවලදී විවිධ ආකෘති වලට වෙන්කර තිබෙනවා.

උදාහරණයක් ලෙස පෘථිවි ඉතිහාසයේ වසර ලක්ෂ 22-18 ක් මෙහා පැත්ත අපි හදුන්වන්නේ ජලයි‍ටොසින යුගය යන නමිනු යි. හොලොසින යුගය කියා හදුන්වන්නේ 20 වන ශතවර්ෂයේ සිට වසර 10,000 ක කාලයට.

මුලින් කියපු ජලයි‍ටොසින යුගය ග්ලැසියර සමයක්. ඒ කාලයේ දී සාගර ජලය අයිස් තට්ටු වශයෙන් තැන්පත් වීම සිදු වූ අතර ඒ නිසාම සාගර ජල මට්ටම පැවතුණේ පහත් අඩියක. මේ අයිස් මිදුන කාලයට තමයි Ice – Age අයිස් යුගය කියා කියන්නේ. ඒ කාලයේ දී අපේ රට වටා ඇති මුහුදු මට්ටම ද පහත බැස තිබුනායැයි උපකල්පනය කෙරෙන අතර අනික් අතින් උත්තර ප්‍රදේශය ඉන්දියානු අර්ධද්වීපයට සම්බන්ධව තිබූ බව ද පැවසෙනවා.

එහෙත් අයිස් යුගයේ අවසානයේදී පෘථිවියට උදාවෙන්නේ පැවැති යුගයට වඩා උණුසුම් අන්තර ග්ලැසියර් සමය යි. ඒ උණුසුම නිසා ඇතැම් අයිස් ප්‍රදේශ දියවීමද සිදුවුණා. එහි ප්‍රතිඵලය වුණේ සාගර ජල මට්ටම ක්‍රමයෙන් ඉහළ නැගීම. එතකොට ඇතැම් ගොඩබිම් ප්‍රදේශ වසා ගෙන සාගරය පැතිරෙනවා. මුහුද ගොඩ ගලනවාය කියා සාමාන්‍ය ව්‍යවහාරයේ දී අපි කියන්නේ මේ ආකාරයේ පාරිසරික විපර්යාසයකටයි.

කාලයකින් වැසි පොදක් නොලද ඒ මහා ජීවප්‍රවාහය විඩාපත් යෝධයෙක් මෙන් බලා සිටියි. එහි නම කන්නෙලියයි. පරිසර අමාත්‍ය පාඨලී චම්පික රණවක මහතා 2009 වසර අවසානයේ පරිසර මාධ්‍යවේදී හමුව පැවැත්වූයේ ජෛව සම්පත අතින් සිංහරාජ වනාන්තරය ද නොදෙවෙනි කන්නෙලිය නම් ඒ වනාන්තරයේදී යි. වනය පුරා පැවැති වියලි ස්වභාවය නිසා වෙනදා මෙන් සතුන් දක්නට නොලැබුණත් ජල දහරා ඇසුරේ වෙසෙන මසුන්, දුවමින්  පනිමින් මෙන්ම සැගවෙමින් සුපුරුදු කෙලි දොලෙන් සිටිනු දකින්නට ලැබුණා. මේ අතර ගස් කදක යටි පැත්තේ එල්ලීගෙන සිටියේ වෙනින් කවුරුවත් නෙවෙයි පිනුම් කටුස්සෙක්.

“පවතින කාලගුණ විපර්යාස නිසා වියලි කලාපය දිගින් දිගටම වියලී යාමේ තර්ජනයෙන් අපේ රටටත් ගැලවෙන්න බැහැ.” එදා රාත්‍රියේ වන නිවහන තුළ දී අමාත්‍යවරයා පුවත්පත් කලාවේදීන් හා පැවැත්වූ සාකච්ඡාවේදී එසේ පැවසුවා.

ඊලගට තෙත් කලාපය තවදුරටත් තෙත් වෙනවා. නිරන්තරයෙන් ම වැසී ඇතිවීමත් සිද්ද වෙනවා. එතකොට මේ අකාරයෙන් වියලි කලාපය දිගටම වියලී යාමෙන් ඇතිවන ජල අර්බුදයත් නිරන්තර වැසි නිසා ජල ගැලීම් වලින් ඇතිවන ආපදාත් ඉදිරි කාලයේ ලෝක පරිසර අර්බුද වශයෙන් හදුනාගෙන තිබෙනවා. මේක බරපතල තත්ත්වයක්.

කන්නෙලිය වනය දකුණු ආසියාවේ ඇති ඒකක ක්ෂේත්‍ර ඵලයක වැඩිම ශාක ඝනත්වයක් ඇති වනාන්තරයක් මෙන්ම මිනිසා හා ජෛව ගෝල රක්ෂිතයක් ලෙසින් ද නම් කොට තිබෙනවා.

තවද පහතරට තෙත් කලාපීය දුර්ලභ ජීව විශේෂ ඇති විශාල ප්‍රමාණයක් මේ වනපෙත ඇසුරේ ජීවත් වෙනවා. අනිත් එක තමයි කන්නෙලිය කියන්නේ හුදෙකලා වනාන්තරයක් නෙවෙයි. වනාන්තර සංකීරණයක්. ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කයට අයත් නාකියාදෙනිය (හෙක්. 2236) කන්නෙලියට දකුණු පසින් පිහිටා තිබෙන එවැනි එක් පරිවාර වනාන්තරයක්. අනිත් වනය තමයි දෙදියගල (හෙක්. 3866) කියන්නේ. 1940 සැප්තැම්බර් මාසයේදී වන රක්ෂිතයක් ලෙසින් ප්‍රකාශයට පත් වූ එය පිහිටා තිබෙන්නේ ගිනිකොන පාර්ශ්වයේ. මේ ආකාරයෙන් පරිවාර වනාන්තර දෙකක්ද සමගින් වැඩී ඇති මේ මහා වනපෙත සතු මුළු බිම් වර්ග ප්‍රමාණය හෙක්ටෙයාර් 12,216 ක් වෙනවා.

ගිං ගගේ ජල පෝෂක ප්‍රදේශය ලෙසින්ද වටිනාකමක් අත්පත් කොටගෙන තිබෙන මේ මහා වනපෙත තුළ කන්නෙලිය ඇල, උඩුගම දොළ, මෙන්ම හෝම දොළද ඇතුළු ප්‍රධාන ජල මාර්ග හා සම්බන්ධ කුඩා ජල දහරා 111 ක් ගලා බසිනවා. ඒ විතරක් නෙවෙයි මීටර් 46 ක් පමණ උසක සිට පහලට ගලා හැලෙන අනගිමල ඇල්ලත් මීටර් 70 ක් පමණ වෙන නාරංගස් ඇල්ලත් වනය පොහොසත් කරන වැදගත් ජල මූලාශ්‍ර දෙකක්.

වනාන්තරයේ පිහිටීම ගත් කළ මීටර් 60 ත් 425 ත් අතර උස් බිම් පරාසයක් තමයි දකින්නට ලැබෙන්නේ. එයින් ප්‍රධාන කදුබිම තමයි කම්බලේ කන්ද ඒ හැරුණ කළ කොන්ඩගල කන්ද, කටු කිතුල්ගල කන්ද, තිරුවානා කන්ද වශයෙන් හැදින්වෙන්නේ සෙසු කදු බිම් ප්‍රදේශ යි.

පහතරට තෙත් කලාපයට අයත් වැසි වනාන්තරයක් වන කන්නෙලියට වාර්ෂිකව මී.මී. 4445 ක වර්ෂාපතනයක් ලැබෙනවා. ඒ අනුව මැයි මාසයේ සිට සැප්තැම්බර් දක්වා වන දීර්ග වැසි සමයකින් මේ වන පෙත පොහොසත්. අනිත් අතින් එයට හේතුව තමයි මෙය නිරිත දිග කලාපයට අයත් වී පිහිටීම. වැසි සමයෙන් පසු පැමිණෙන වියලි කාලයේදී වනාන්තරයේ උෂ්ණත්වය සෙල්ෂියස් අංශක 27 ක් වෙනවා.

වනය මැදින් ගලා බසින දිය මං ඇසුරේ සාරවත් මීවන ශාක ප්‍රජාවක්ද දක්නට ලැබෙනවා. එති උඩයන්, කෙටල  සහ කෙකටිය කියන්නේ ඉන් ප්‍රභේද කිහිපයක්. මහාචාර්ය බී.එස්. සිංහකුමාරට අනුව මේ වන විටත් ශාක විශේෂ 305 ක් හදුණාගෙන ඇති අතර ඉනුත් විශේෂ 155 ක් ම අපේ රටට ආවේනික යි. තවද දැවමය ශාක විශේෂ 234 ක් ඇති අතර එයින් ලංකාවට ආවේණික සංඛ්‍යාව 141 ක් වෙනවා. කෙසේ වුව මේ සියල්ල  අතරේ ඇති “මැන්ඩෝරා” නම් ශාක ප්‍රභේදය කන්නෙලිය වනාන්තරයේ දී දක්නට ලැබීම සාඩම්බරයට කරුණක් ලෙසිනුයි පරිසරවේදීන් සලකන්නේ.

වනපෙත සරසන උඩවැඩියා ශාක ප්‍රජාව අතර වැජඹෙන වන රාජ, ඉරු රාජ, නාරිලතා,  අපූර්ව සිත්තම් සමූහයක් සේ විටින් විට නෙත හමුවෙනවා.

ඉහතදීත් මතක් කළ මීවන ශාක විශේෂ 22 ක් දැකගත හැකි අතර එයින් විශේෂ 9 ක් ම මෙරටට ආවේණිකයි. ඒ අතර කුඩා හැඩයා, මහ හැඩයා, කුරුළු කූඩු මීවන මෙන්ම ගිනි හොට ඒ අතර විශේෂ අවධානය දිනාගෙන තිබෙනවා.

කන්නෙලිය එක් අතකින් සුන්දර වනාන්තරයක්. අනිත් අතින් ජෛව පර්යේෂණාගාරයක්. කොහොම කොහොම ගත්තත් වනාන්තර යනු අවතක්සේරු නොකළ යුතු මහා ජෛව සම්පතක්.

ඡායාරූප - අරුණී මුතුමලී

කෝපන්හේගන්හි කාලගුණ විපර්යාස පළිබද ජාත්‍යන්තර සමුළුවේදී මහා බලවතුන්ගේ විරෝධය කියො‍්තෝ සම්මුතියට එල්ල වුණේ පුදුම සහගත විදිහට යි. කෙසේ වුණත් ඔවුන්ගේ එම විරෝධය පරාජය කරන්නට සෙසු රටවල් සමත් වීමත් එක්තරා ආකාරයක ජයග්‍රහණයක්. එහෙත් කෝපන්හේගන්හිදී කියොතෝ අහෝසි නොවුණාට 2012 න් පසු කියොතෝ එකගතාවය අවසන් වෙනවා. ඉනික්බිතිව ලෝක පරිසර සංරක්ෂණයට න්‍යාය පත්‍රයක් නැතිව යනවා.

“ඒක භයානකයි.” පරිසර හා ස්වාභාවික සම්පත් අමාත්‍යවරයා ඒ පිළිබදව සිය අදහස් දැක්වූයේ එහෙමයි.

අනිත් අතින් කියෝතෝ සම්මුතිය කියන්නෙත් අබාධිත සම්මුතියක්. ගෝලීය උෂ්ණත්වය, කාබන් විමෝචනය යන මේ කාරණා ගැන සමස්ත ලෝකයම එකග වූ බව ප්‍රකාශ කරන්නැයි කියෝතෝ සම්මුතිය ඇති ‍වුණේ. එහෙත් අර කියූ දූෂ්‍යවායු විමෝචනයේ යෙදෙන ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය ඇතුළු බලවත් රටවල් සම්මුතියට අත්සන් නොකිරීමත් එය ක්‍රියාත්මක කිරීමට විසි වර්ෂයක් කල් ගැනීමත් නිසා තමයි එය අර කියපු ආකාරයේ ආබාධිත ගිවිසුමක් වුණේ. ගිවිසුමට අනුව විසි වර්ෂයක් එසේ සහන කාල පරිච්ජේදයක් ලැබෙන අතර ඉන් පසුව එළඹෙන්නේ අනිවාර්යයෙන්ම සම්මුතියට අනුව කටයුතු කිරීමේ කාල වකවානුවයි. අද ක්‍රියාත්මක වෙන්නේ ඒ දෙවැනි කාල පරිච්ජේදය වන අතර එය 2012 අවුරුද්දේ දී අවසන් වීමට නියමිතයි.

මේ අනුව මුලින් කී සහන කාල පරිච්ඡේදයේදී සම්මුතියට අනුව කිසිදු සාර්ථක ක්‍රියාමාර්ගයක් අනුගමනය කෙ‍රුණේ. බලශක්ති දහනය ඔස්සේ සියලු දූෂ්‍ය කාරක වායු ගෝලයට එකතු වීම පමණක් සිදු වුණා. එතකොට දැන් තියෙන්නේ දෙවැනියට කියපු අනිවාර්ය කාල සීමාව. නමුත් මෙතැනදිත් සිදුවන දෙයක් නෑ. පුරුදු විදිහට වායුගෝලය දූෂණය වෙනවා. පරිසරය හායනයට ලක්වෙනවා. සිදු වූ එකම වෙ‍නස කෝපන්හේගන්හිදී බලවත් ජාතීන් එයට එකග වෙනවා වෙනුවට විරෝධය පෑමයි.

හේතුව ඉතා පැහැදිලියි. ඒ තමයි ඔවුන්ගේ ධනේෂ්වර ආර්ථික පැවැත්ම. ඔවුන්ට එය ප්‍රතික්ෂේප කොට කටයුතු කළ නොහැකියි. ඔස්ට්‍රේලියාව සිය අනම්‍ය ස්ථාවරයෙන් ඉවත් වී සම්මුතියට අනුකූලවීම, චීනය සිය විමෝචන කටයුතු අවම කිරීමේ එකගතාවයක් පෙන්වීම, ප්‍රංශය ගෘහ මට්ටමේ විමෝචන කටයුතු අරභයා හරිත බද්දක් පැනවීම යන හුදෙකලා සිදුවීම් හැරුණ කළ සමස්ත ලෝක පාරිසරික සංරක්ෂණ ක්‍රියාවලියක් අපට දකින්නට ලැබෙන්නේ නෑ.

රථවාහන වායු විමෝචනය අවම කිරීමට කිසිවෙක් එකග නෑ. කෝපන්හේගන් සමුළුවේ දී ඉදිරිපත් කෙරුණ අනිත් වැදගත් යෝජනාවක් වූ‍යේ වාහන වලින් නිකුත් කෙරෙන දූම විමෝචනය අවම කිරීමට හෝ පාලනය කිරීමට කටයුතු කළ යුතුය කියන එකයි. ඒත් අවාසනාවකට මෙන් ඒ යෝජනාවට ලෝකයේ කිසිම රටක් යහපත් ප්‍රතිචාරයක් දිනාගන්නට සමත් වුණේ නෑ. මෙසේ බලන කළ සමුළුව කාලය නිකරුණේ නාස්ති කොට තිබෙනවාද කියන ප්‍රශ්නයක් මතුවෙනවා.

පාඨලී චම්පික රණවක පරිසර අමාත්‍යවරයාට අනුව ලෝකයේ රටවල් එකනෙකාට චෝදනා ප්‍රති චෝදනා නගා ගන්නා තැනකටයි සමුළුව තල්ලු වුණේ. ඒ නිසාම එකගතාවය ප්‍රශ්නයක් වුණා. එසේ බැලූ විට සමුළුව අවසානයේදී ඉදිරිපත් කිරීමට නියමිත දේශපාලන ප්‍රකාශනයත් දියාරු ලියවිල්ලක් වීමට ඉඩ තියෙනවා.

ඒ කෙසේ වෙතත් ලෝක විද්‍යාඥ මතය ඉතා පැහැදිලියි. ඒ අනුව ලෝක කාලගුණය නොසිතූ විරූ වේගයකින් ඉදිරියට යන්න පටන් අරගෙන තියෙනවා. උදාහරණයක් ලෙස සාගර මට්ටමේ ඉහළ යාම මෙතෙක් ගණනය කොට තිබුණේ සෙ.මී. 80 ක තත්ත්වයෙන්. ඒත් අද වන විට එය සෙ.මී. 200 දී ඉක්මවන තත්ත්වයක් දක්වා වර්ධනය වෙන තත්ත්වයක් පෙන්වනවා. 1990 වර්ෂයට සාපේක්ෂව වායු විමෝචනය සියයට 40 කින් ඉදිරියට ගොස් තිබෙනවා. අයිස් කලාපයේ දියවීමද මෙතෙක් කළ ගණනය කිරිම් ඉක්මවමින් තිබෙනවා.

මෙම බරපතල පාරිසරික කඩාවැටීම වඩාත් තදින් බලපානවා ඇත්තේ දකුණු ආසියාවට යි යන්නත් මේ සමගම පෙන්වා දී තිබෙනවා. ශ්‍රි ලංකාව අයත් වන්නේත් දකුණු ආසියාවට යි.

විද්‍යාඥ පෙන්වාදීම් වලට අනුව ඉදිරි අනාගතය ශ්‍රී ලංකාවට නිරන්තර වැසි ඇතිවෙන කාලයක් විය හැකියි. අපේ රට වැස්සෙන් තෙත බරිත රටක් වීමට ඇති ඉඩකඩ වැඩියි. අනික් අතින් වියලි කලාපය තවදුරටත් වියලී යමින් කාන්තාර ලක්ෂණ පහල කරන තත්වයක් ද තිබෙනවා. මෙම අනාවැකි පල කෙරෙන්නේ දත්ත විෂ්ලේෂණයෙන්. ඒ අනුව එය නිවැරදි වීමේ හැකියාව ගැන සියයට සියයකින් සහතික විය නොහැකි වුණත් සිදු වීමේ හැකියාව ප්‍රතික්ෂේප වෙන්නේ නෑ.

“කෝපන්හේගන්” ලෝකයට අලුත් බලාපොරොත්තුවක් වුණේ මෙවැනි පසුබිමක් තුළයි. ඒ අනුව සිදුවන පාරිසරික ව්‍යසන වහාම ආපසු හැරවීමේ අවශ්‍යතාවය ඉතා පැහැදිලිය. ඉතින් එය එසේ නොවුණහොත් 2020 වසරින් පසු උදාවෙන්නේ ආපසු හැරවිය නොහැකි පාරිසරික ව්‍යසන සිහින කාල වකවානුවක්. ඒ අනුව 2020 න් පසු ලෝකය තවදුරටත් වාසයට සුදුසු යහපත් පාරිසරික තත්ත්වයක් අපට ලබා දෙන එකක් නෑ. කුදු මහත් සෑම පාරිසරික ව්‍යසනයක්ම ලෝකය තුළ තහවුරු වෙනවා. යලි වෙනස් කරන්නට තියෙන අවස්ථාව අවම වෙනවා. “ආපසු හැරවිය නොහැකියි” කියන වාක්‍ය කිහිපයේ ආර්ථය වන්නේ එයයි.

අද ලෝකයේ දැවෙනම ප්‍රශ්නය දුප්පත්කම නොවේ. අධි පොහොසත් කමයි. ඒ අධික පෙහොසත්කම නිසා ඇති වුන අධි පාරිභෝජනයි.

එදා මෙදාතුර ලෝකය පිලිගත් ආර්ථික විද්‍යාවේ නිර්වචනය වන “සීමිත සම්පත් වලින් අසීමිත අවශ්‍යතා සපුරා ගැනීම” යන්න හාස්‍යයට ලක් වන්නේත් එවැනි පසුබිමකි තුළයි. ඒ අනුව ඉහත කියමන එසේ කියන්නා එක්කෝ ආර්ථික විද්‍යාඥයෙක්, එහෙම නැත්නම් මෝඩයෙක් යැයි ද ප්‍රකාශයට පත් වී තිබෙනවා.

ඒ මෝඩ ආර්ථික විද්‍යා න්‍යාය තමයි 2008 දී ලෝක ආර්ථිකය බිමට ඇදල දාන්න හේතු වුණේ. මුලින්ම ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ කොටස් වෙළදපොල කඩාගෙන වැටුණා. ඒ කඩා වැටීම මූල්‍ය අනාවැකිවලින්වත් හෙලිදරව් වුණේ නෑ. ඒ මහා මූල්‍ය අවපාතයක් සමාගම අතින් පැත්තෙන් ජලහිගය දේශගුණ විපර්යාස මුල් කරගත් ලෝක පාරිසරික අර්බුදයක් ද නිර්මාණය විම ඇරඹුණා.

ඇමරිකාවේ 300% ක් වූ ජන අනුපාතයක් සිය පාරිභෝජන කටයුතු කරන්න හුරු වෙලා සිටියේ ක්‍රෙඩිට් කාඩ් වලින්, වෙනත් ලෙසකට කියනවා නම් ඔවුන් ඇබ්බැහි වෙලා සිටියේ ණයට කන්න. අවසානයේ දී ප්‍රමාණය ඉක්මවා ගිය පාරිභෝජනයක් තුළ මේ ණය කාඩ් පත් හිරවුණා. ඊළගට නිවාස ණය ගෙවීම් ඇන හිටින තත්ත්වයක්ද මතුවුණා. දැවැන්ත මූල්‍ය සමාගම් බලා සිටිද්දීම ක‍ඩාගෙන වැටෙන්න පටන් ගත්තේ ඒත් සමගමයි. ඩුබායි ගුවන් තොටුපලේ ලෝක ගුවන් සමාගම් වලට අයත් ගුවන් යානා 3000 ක් පමණ විකුණන්න නොහැකිව ගොඩ ගැසුනා. කඩා වැටෙන සමාගම් තමන්ට අයත්ව තිබූ වටිනා වාහන තැන තැන අත් හැර දමා තිබුණා.

මේ ආකාරයෙන් කඩා වැටුණ මේ සමාගම් නැවත ගොඩගන්න නම් ට්‍රිලියන 8 ක ඩොලර් ප්‍රමාණයක් අවශ්‍ය වෙනවා. අර්බුදය කියන්නේ එයයි.

මේ ලෝක ආර්ථිකය 86% කින්ම රැදිල තියෙන්නේ පොසිල ඉන්ධන දහනය මතයි. අනිත් අතින් ලෝක පාරිසරික පැවැත්ම එවැනිම ප්‍රතිශතයකින් විනාශ කොට තිබෙන්නේ ත් එම ඉන්ධන දහනය නිසාම තමයි. තවත් ලෙසකට කියනවා නම් මෙය දෙ‍කොන ඇවිලුණ විලක්කුවක්. නොබෝදා අවසන් වුන කෝපන්හේගන් සමුළුව කිසිදු බලාපොරොත්තුවකින් තොරව අවසන් වන්නේත් මේ නිසාම තමයි.

අනික අපේ පෞද්ගලික පැවැත්ම පවා (වර්තමාන අර්ථයෙන්) රැදිලා තියෙන්නේද ඒ පොසිල ඉන්ධන දහනය කිරිම නිසායි. උදාහරණයක් වශයෙන් ඛනිජ තෙල් නිසා අද අපි ලබන ආදායම රුපියල් 100 ක් යැයි සිතුවොත් ඉදිරි අනාගතයේ දී ඛනිජ තෙල් වියෝ වූ විට අපේ ආදායම රුපියල් 10 ක් දක්වා අවම වෙනවා. මෙය සියයට 90 ක කඩා වැටීමක්. මෙය දරාගන්න පුළුවන් තත්ත්වයක් නෙවෙයි.

2015 වසර ලෝක තෙල් නිෂ්පාදනයේ උපරිම අවස්ථාව වශයෙන් හදුණාගෙන තිබෙනවා. එතැනින් එහාට අප ගමන් කරන්නේ පොසිල ඉන්ධන නොමැති කාලයකට යි. ඒ අනුව 2050 වන විට ඛනිජ තෙල් සම්පත අවම ලක්ෂයක් කරා පැමිනෙනවා. එතැන සිට ලෝකයාට සිද්ධ වෙනවා තවමත් සීමිත මටිටමකින් තිබෙන පුනර්ජනනීය බලශක්තිය, සිය සම්පූර්ණ ශක්තිය බවට පත් කරගන්න.

පුනර්ජනනීය බලශක්තිය සම්බන්ධයෙන් වුණත් වර්තමාන වැය තත්ත්වයට අනුව අධිකම වැයක් දරන්නට සිද්ද වෙන්නේ සූර්ය බල ශක්තියටයි. එහි අනිත් පැත්ත වන අඩුම මුදලක් වැය වන්නේ මූදුරළ වෙතින් සපයා ගන්නා බල ශක්තියට යි.

සූර්ය බල ශක්තිය ඒකකයටක රු. 80 ක් පමණ.

ගල් අගුරු               ඒකකයක් රු. 30 ක් පමණ.

සුළං, දර               ඒකකයක් රු. 20 ක් පමණ.

මූදූ රළ                 ඒකකයක් රු. 10 ක් පමණ.

ඉහත සටහන තුළ අර්බුදකාරී බලශක්තිය වන්නේ ගල් අගුරු යි. පළමුව එය දිනෙන් දින ඉහළ යන බලශක්ති ප්‍රභවයක් වෙලා තියෙනවා. දෙවනුව මිහිතලය උණුසුම් වීමේ තත්ත්වයට බරපතල දායකත්වයක් මෙම ගල් අගුරු වෙතින් ලැබෙනවා. මේ අනුව ගල් අගුරු කියන්නේ කොයි ආකාරයෙන්වත් බලාපොරොත්තු තබා‍ගත යුතු බලශක්තියක් නොවේ.

ඒ සියලු අර්බුද එසේ ගොඩනැගෙද්දී බිද වැටෙන පරිසරය අති තීරණාත්මක ලෙසින් ලෝකයට අභියෝගයක් එල්ල කොට තිබෙනවා. එහිදීත් ඒ බරපතල අවදානමට පහසු ගොදුරක් වී තිබෙන්නේ දකුණු ආසියානු කලාපයයි. ශ්‍රී ලංකාව අයිති වෙන්නෙත් ඒ කලාපයටම තමයි.

පරිසර විද්‍යඥයින්ට අනුව පවත්නා කාලගුණ විපර්යාස බරපතලම ප්‍රතිඵලය වන්නේ ඉදිරි කාලයේදී තෙත් කලාපය දිගින් දිගටම තෙත් සහිත වීම වගේම වියලි කලාපය නොනැවැත්විය හැකි අකාරයෙන් වියලී යෑම. ශ්‍රි ලංකාව මේ තත්ත්වයේ පහසු ගොදුරක්. ඒ ගැන ලෝක සිතියමේ සමශීතෝෂ්ණ රටක් වශයෙන් සටහන් වූ ශ්‍රී ලංකාව ඉන් පසුව වැසි දිවයිනක් බවට පත්වීම කියන කාරණයක් බවට පත් වෙනවා.

මේ වැසි බහුලබව ආපදා සුලබ පරිසරයක් ඇති කරන බවද පැහැදිලියි. දිගින් දිගටම ඇද හැලෙන වැසි නිසා නාය යෑම් මෙන්ම ගංවතුර තර්ජන ජනතාවට විනාශය සහ මරණය ගෙන එන බව අමුතුවෙන් කියන්නට අවශ්‍ය නෑ.

ඊලග තත්ත්වය තමයි වියලි කලාපය දිගින් දිගටම වියලී යාම. මෙය දීර්ග නියග වශයෙන් ඇති වීමට නියමිතයි. ජල අර්බුදය ඒත් සමගම ඇතිවන බරපතලම අභියෝගයක් බවට පත් වන අතර අද වන විටත් රජරට ප්‍රදේශය එසේත් නැත්නම් අපේ ශිෂ්ඨාචාරයේ තොටිල්ල ශුෂ්ක වන අයුරු විද්‍යාඥයන් විසින් නිරීක්ෂණය කරනු ලැබ තිබෙනවා. තවද මෙම ශුෂ්ක වීමේ ප්‍රවණතාවය එම ප්‍රදේශයේ මහවැලි ගොවි බිම්වලට බරපතල තර්ජනයක් වීමට ඉඩ තිබෙනවා.

ඇත්තටම මෙතන දී සිද්ද වෙන්නේ දිනෙන් දින ඉහළ යන ගෝලිය උණුසුම කරණ කොටගෙන අධික වාෂ්පීකරණයක් ඇති වීමයි. එනම් පෘථිවි ගර්භයේ ඇති ජලය දිගින් දිගටම ඉහළට වාෂ්ප වීම යි. එහි අනිවාර්ය ප්‍රතිඵල දෙකක් තියෙනවා. පළමුවැන්න නියගය යි. දෙවැන්න නොනවතින වැස්සයි. ඒ අනුව මේ ආකාර දීර්ඝ නියගය, නොනවතින වැස්ස සාධක දෙකක් වශයෙන් ගත් කල එකිනෙකට වෙනස් වුණත් එකම මූලයකින් හටගන්නා තත්ත්වයක් බව තේරුම් ගැනීම වැදගත්.

ඊලගට මෙම අධික උණුසුම දිගින් දිගටම වායුගෝලය රත් කිරිම නිසා එහි හැසිරීම වේගවත් කරනවා. ඒ වේගවත් හැසිරීම තමයි අවසානයේදී මහා සුළි කුණාටු වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත් වෙන්නේ. මේ අනුව නිරන්තරයෙන් ඇතිවන සුළි කුණාටු ද අනාගත‍ ලෝකයේ දුලබ නොවන පාරිසරික හැසිරීම් බවට පත් වෙනවා.

මේ අනුව පැහැදිලිවම ආනගත ලෝකය යැයි කියන්නේ බරපතල පාරිසරික කඩා වැටීමක්. එය නියත වශයෙන්ම ලෝක පැවැත්ම පිළිබද ප්‍රශ්නයක් බවට ද පත් වෙනවා.

පසුගියදා ජගත් සමුළුවට සහභාගී වන චීන ජනාධිපතිවරයා හූ ජින් තාඕ මහතා ලෝක දේශගුණික විපර්යාස පිළිබද ගෝලීය සමුළුවේදී වැදගත් කථාවක් කරනවා. ඔහු එහි දී ප්‍රකාශ කරන්නේ හරිතාගාර වායු නිකුත් කිරිම අඩු කිරීම අවශ්‍යම දෙයක් බවයි. මෙතැනදි චීනය කියන්නේ අද ලෝකයේ සිටින ආර්ථික යෝධයෙක්.